Serebral Palsi Nedir ?
Serebral palsi gelişmekte olan beyinde hasar meydana gelmesi sonucu oluşan motor hareketlerde bozukluktur. Beyin gelişimini tamamlamadan hayatın ilk 3 yılı içinde oluşur. Hamilelikte anne karnında, doğum esnasında veya doğum sonrasında meydana gelebilecek beyin hasarları neden olabilir. Kaslarda sertlik, hareket, denge duruş pozisyonlarında bozukluklar vardır. İlerleyici değildir. Rehabilitasyon proğramlarından fayda görürler.
Serebral Palsi Nedenleri Nelerdir ?
Serebral palsinin sık nedeni prematüre (erken) doğum ve doğumda bebeğin oksijensiz kalmasıdır. Prematürelerde doğum haftası ne kadar küçük olursa risk de o kadar yükselir. Bebeğin doğum esnasında doğum kanalında uzun süre kalması, kordon dolanması yada doğum esnasında yeterli oksijen alamaması, mekanyum aspirasyonu dediğimiz kendi pisliğini yutması da serebral palsiye neden olabilir. Annenin gebelikte geçirdiği bazı enfeksiyonlar (toxoplazma, CMV gibi) serebral palsiye yol açabilir.
Hayatın ilk 3 yılı içinde geçirilen beyin iltihapları, menenjit, inme (felç), yüksekten düşme veya kaza sonrası oluşan kafa taravmalarıda serberal palsi nedenleri arasındadır.
Serebral Palsi Tipleri Nelerdir ?
Serebral palsi beynin etkilenen bölgesine ve buna bağlı gelişen hareket bozukluğunun tipine göre alt gruplara ayrılır.
- Spastik Serebral Palsi: En çok görülen tipi olup yaygın kas sertleşmeleri ile karekterizedir. Vücudun sağ veya sol yarısı, sadece bacaklar veya tüm kol ve bacaklar etkilenebilir.
- Ataksik serebral Palsi: Denge ve koordiasyon bozuklukları ön plandadır. Beyincik etkilenmesi sonucu oluşur. Konuşma buzuklukları ve kollarda titreme görülebilir.
- Diskinetik Serebral Palsi: İstemsiz kontrolsüz hareketler ile kendini belli eder. Oturma yürüme ve el becerilerinde zorlanma olur. Beynin bazal ganglion veya extrapramidal sistem (hareketlerin düzgün ve akıcı olmasını sağlayan beyin bölümleri) hasarı ile oluşur.
- Mix (Karma Tip Serebral Palsi): Çeşitli semptomlarla ortaya çıkan yukarıda belirtilen tiplerin kombinasyonudur.
Serebral Palsi Tanısı Nasıl Konur ?
Ailenin gözlemlemesi yada çocuğun periyodik muayeneleri sırasında fark edilen motor becerilerde gecikmenin tesbiti ile tanıdan şüphelenilir.
Nörolojik Muayenede; Çocuk nöroloji Uzmanı çocuğun kas tonusu, reflexleri motor becerilerine bakar. Kaslarda setlik, derin tendon reflexlerinde artış yada yaşına uygun motor becerileri var mı değerlendirir.
Radyolojik Görüntüleme: Beyin hasarının boyutu ve yerini değerlendirmek için beyin MR(manyetik rezonans görüntüleme), beyin BT (bilgisayarlı tomografi) gibi yöntemler gerekebilir.
Nöbet şüphesi varsa epilepsi varlığını araştırmak için EEG(elektroensefalografi) ile beyinin elektriksel dalgalarına bakabilir.
Gelişim Testleri: Çocuğun ince ve kaba motor becerilerini belirlemek için yaşına uygun gelişim testleri yapılabilir.
Serebral Palsi Nasıl Tedavi Edilir?
Tedavide önemli nokta çocukta görülen belirtilere odaklanır. Günümüzde tamamen düzeltecek bir tedavi yöntemi yoktur. Ancak uygun ve etkili bir tedavi ile çocuk hastaların yaşam kalitesi ciddi anlamda yükselir.
Fizik tedavi proğlamları ile kaslardaki sertlikler ve hareket kısıtlıkları azaltmaya çalışılır. Düzenli egzersiz uygulama ile motor becerilerde iyileşme gözlenir. Konuşma bozukluğu olan çocuklarda konuşma terapisi ile dil ve iletişim becerileri geliştirilir. Kas sertliklerini azaltmak için kas gevşetici ilaçlar ve botoks uygulamaları yapılabilir. Motor becerileri artırmak için yardımcı ortezler veya cihazlar kullanılabilir. Ergo terapi ile yemek yeme, giyinme, soyunma gibi ince motor becerilerin arttırılması hedeflenir. İleri vakalarda kas-iskelet deformitelerini azaltmak için cerrahi tedavi uygulanabilir.
Burada önemli husus tanı esnasında serebral palsili çocuğun ihtiyacının ne olduğu doğru belirlenmesi ve tedavinin bireyselleştirilmesidir.
Tüm ailelere ve sevgili çocuklara iyi günler dilerim.